Nieuwsbrief 2021

Luchtvaartongeval NH-90 helikopter (19 juli 2020) Onderzoeksresultaten

Beter toerusten voor veilige taakuitvoering

Een defensieorganisatie die worstelt met de onvolkomen ervaringsopbouw en te zware belasting van militairen en de ambities om inzet en missies doorgang te laten vinden. Dit beeld roept het onderzoek van de Inspectie Veiligheid Defensie (IVD) op naar het ongeval met een maritieme NH-90 helikopter nabij Aruba op 19 juli 2020, waarbij twee inzittenden om het leven kwamen. Het onderzoek onderstreept het belang van de opleiding en training van militairen om hun taken en neventaken op de juiste wijze te kunnen uitvoeren. Bovendien moeten zij de benodigde middelen hebben en de kennis om die op een juiste manier te gebruiken.

“Nog te weinig worden voorvallen herkend als symptomen van een organisatie die structureel onder druk staat en blijft het verleidelijk tekortkomingen als incidenteel af te doen”, aldus Wim Bargerbos, Inspecteur-Generaal Veiligheid. “De kernvraag wat omwille van de veiligheid nog aanvaardbaar is, wordt niet vaak genoeg gesteld.”

Het ongeval in de Caribische zee

Op zondag 19 juli 2020 verongelukte een NH-90 maritieme helikopter van het Defensie Helikoptercommando tijdens een oefenvlucht vanaf het Ocean Going Patrol Vessel Zr.Ms. Groningen in de omgeving van Aruba in zee. Direct na het ongeval startte vanaf het schip de reddingsactie om de helikopterbemanning in veiligheid te brengen. De twee bemanningsleden die zich achter in de helikopter bevonden, slaagden erin uit de helikopter te ontsnappen. De beide bemanningsleden voorin de cockpit overleefden het ongeval niet.

De inspectie onderzocht wat het ongeval veroorzaakte en waarom het zich kon voordoen. Ze onderzocht de factoren die een rol speelden bij de ontsnapping van de bemanningsleden uit de helikopter en het verloop van de zoek- en reddingsacties vanaf het schip

Het te water raken van de helikopter

Er zijn in het onderzoek geen aanwijzingen gevonden dat invloeden van buitenaf, zoals het weer en omstandigheden rondom het schip of technisch falen van de helikopter, het ongeval hebben doen ontstaan. In de gebeurtenissen voorafgaand aan het ongeval identificeerde de inspectie enige factoren die mogelijk het (niet) handelen van de bemanning verklaren, zoals een verminderd omgevingsbewustzijn, een beperkt risicobewustzijn en de mogelijkheid dat de vlieger dacht dat de helikopter zich in een Vortex Ring State¹ bevond.

Hoewel de cockpitbemanning voldeed aan het vereiste vaardigheidsniveau, ziet de inspectie in haar onderzoek toch aanleiding aandacht te vragen voor het leren omgaan met complexe vliegmanoeuvres in opleiding en training en de ervaringsopbouw van boordvliegers tegen het licht te houden.

Het ontsnappen uit de helikopter

De overlevingskans van helikopterbemanningen na het neerstorten in zee wordt groter naarmate overlevingstrainingen realistischer zijn en als men traint met de overlevingsmiddelen die ook aan boord van de helikopter zijn. De inspectie stelt vast dat de moeilijkheden die de bemanning bij de ontsnapping uit de helikopter ondervond mede te wijten zijn aan het verschil tussen trainingsmiddelen en operationele middelen.

De zoek- en reddingsacties vanaf het schip

De IVD concludeert dat de scheepsbemanning veerkracht toonde bij de reddingsactie; ze handelde naar beste vermogen en individuele bemanningsleden deden meer dan van hen mocht worden verwacht. Het onderzoek heeft echter ook aspecten in beeld gebracht die de redding van de helikopterbemanning hebben vertraagd en bemoeilijkt. De bemanning was niet optimaal toegerust om slachtoffers uit een gecrashte helikopter te bevrijden en drenkelingenzorg te verlenen.

Aanbevelingen

De Inspectie Veiligheid Defensie doet op basis van haar onderzoek vijf aanbevelingen.

 - Houd de ervaringsopbouw van NH-90-vliegers tegen het licht om vliegoperaties veilig te kunnen uitvoeren.
 - Zorg dat de overlevingstraining en middelen van helikopterbemanningen zoveel mogelijk aansluiten op de operationele omstandigheden aan boord.
 - Voorzie de scheepsbemanning van de juiste kennis en middelen om slagvaardig te kunnen reageren en met kennis van zaken op te treden bij onvoorziene gebeurtenissen, nood of crisis. 
 - Organiseer de zorg op het schip zo dat deze aansluit op de operationele omstandigheden en de te voorziene situaties (scenario’s). Maak duidelijk wat aanvaardbaar is en wat niet en pas de opleiding en training van medisch personeel hierop aan. 
 - Beoordeel het rollenplan aan boord van het schip en wees alert op conflicterende rollen die in voorkomend geval effectief handelen tijdens calamiteiten kunnen belemmeren.

Vortex Ring State: Dit is een vluchtconditie waarbij een helikopter door recirculatie van de luchtstroom door het rotorsysteem ondanks hoog geselecteerd vermogen snel hoogte verliest en waarbij de controle over de helikopter sterk verminderd is.

Documentaire Het Verdwenen Vliegveld

Met steun van het Karel Doormanfonds is het afgelopen jaar de documentaire Het Verdwenen Vliegveld geproduceerd over het voormalige Marinevliegkamp Valkenburg. Deze documentaire werd in vijf delen uitgezonden: op Omroep West,  Sleutelstad, en v wekelijks op RTV Katwijk. De première (zie krantenartikel) . De afleveringen zijn op Youtube (“Het Verdwenen Vliegveld”) mogelijk nog te zien

Nieuwe Groepsoudste MLD

Op donderdag 2 september heeft KTZ J. (Hans) Veken het vaandel van de Marineluchtvaartdienst op het Maritiem Vliegkamp de Kooy overgedragen aan de nieuwe groepsoudste MLD, tevens chefstaf van het Defensie Helikopter Commando, KTZ C. (Niels) Kleingeld.
De vaandeloverdracht vond plaats in de beste tradities van de MLD: de Marinierskapel speelde o.a. de MLD-mars en na afloop een flypass van 2 NH-90’s.
Aan het eind van de ceremonie werd door CZSK VADM Kramer het Zilveren Ereteken voor Verdienste aan AOOTDV Henri Zuiderduin uitgereikt vanwege het zich op uitzonderlijke wijze verdienstelijk te hebben gemaakt als Chef der Equipage Marine Luchtvaart Dienst.

         

Noodhulp in Haïti na forse drugsvangsten.

Zr.Ms. Holland is inmiddels(27 augustus) volop bezig met hulpverlening op Haïti. Het patrouilleschip stoomde 20 augustus op naar het door een aardbeving getroffen eiland. Even daarvoor wist de marine in enkele dagen meer dan 2.160 kilo cocaïne te onderscheppen, een recordvangst.
Een van onderscheppingen was mogelijk na een tip van de Kustwacht Caribisch gebied. De NH90 maritieme boordhelikopter van het stationsschip Zr. Ms. Holland ging erop af. Een scherpschutter van het Korps Mariniers schoot vervolgens de 3 buitenboordmotoren kapot omdat stopsignalen en waarschuwingsschoten werden genegeerd.

Een gecombineerd team van de US Coast Guard en het Korps Mariniers haalde met de go-fast de overboord gegooide drugsbalen uit zee. Het ging om meer dan 1.000 kilogram cocaïne. Enige dagen later werden op soortgelijke wijze nog drie drugstransporten onderschept.

Voormalig MVK Valkenburg nu

Deze recente vogelvluchtopname van het voormalige MVKV is gemaakt door oud-marinevlieger Sander van Mullekom. Hoewel de start-en landingsbaan, de taxibanen en het platform inmiddels zijn verwijderd zijn de contouren van het voormalige vliegkamp nog steeds duidelijk zichtbaar.